Zastosowanie geofizycznych badań elektrooporowych w rozpoznaniu morfologii antropogenicznej na przykładzie zamku błogosławionej Salomei w Grodzisku pod Skałą (Małopolska)

Abstract

Monumental archaeological and landscape complex in Grodzisko is located within Ojcowski National Park (Małopolska province, South Poland). The complex was investigated historically and archaeologically in 60-ties and 90-ties of the XX century and lately in 2003. Results of geophysical research played an important role in planning archaeological excavations and analysis of historical events. The methods used were penetrometer-based resistivity profiling and DC resistivity imaging. The first method was used for recognition of different cultural accumulation layers within embankments of the courtyard. Resistivity imaging made along five lines located near historical church discovered distinct high-resistivity zones. These zones reflected the presence of underground fragments of historical walls confirmed later by the archaeological excavation works. Complex analysis of historical and archeological data leads to the opinion that discovered walls are remnants of the building of defense-residential character, probably one of the oldest examples of the »architectura militaris« on the area of Poland.

Historia zabytkowego zespołu architektoniczno-krajobrazowego w Grodzisku sięga średniowiecza. Szczególnego charakteru nabrał on w XVII wieku, gdy powstało symboliczne założenie architektoniczne, upamiętniające błogosławioną Salomeę. Zespół ten był obiektem badań historycznych i archeologicznych między innymi w latach 60. i 90. XX wieku oraz w roku 2003. Znaczną rolę w planowaniu i analizie wykonanej prospekcji archeologicznej odegrały badania geoelektryczne. Metodą penetracyjnego profilowania oporności stwierdzono występowanie rozróżnialnych nawarstwień kulturowych na terenie obwałowań majdanu grodziska. Metodą tomografii elektrooporowej wykryto w otoczeniu kościoła strefy anomalne, które mogły być identyfikowane z podziemnymi pozostałościami architektonicznymi. Wyniki pomiarów geoelektrycznych zostały potwierdzone pracami wykopaliskowymi. Nie ulega wątpliwości, że odnalezione mury, zapewne dwutraktowej, budowli mieszkalno-obronnej są jednym z najstarszych tego typu przykładów »architectura militaris« na ziemiach polskich.