Browsing by Subject "samoabsorpcja"

Now showing 1 - 1 of 1

Access status: Restricted ,
Planowane!
Spektrometria promieniowania gamma prób środowiskowych, nuklidy promieniotwórcze w środowisku przyrodniczym Gorców
(Data obrony: 2005) Jodłowski, Paweł
Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej
Celem pracy było: opracowanie kompletnej metodologii pomiaru promieniotwórczości próbek środowiskowych metodą spektrometrii promieniowania gamma na spektrometrze z detektorem półprzewodnikowym, przeprowadzenie pomiarów stężeń naturalnych i sztucznych nuklidów promieniotwórczych na niewielkim obszarze (kilkaset km2) - w środowisku przyrodniczym Gorców. Dokonano przeglądu literaturowego metodologii spektrometrii promieniowania gamma. Na tej podstawie wybrano optymalną metodykę pomiaru. Opracowano oryginalną metodę kalibracji spektrometru, polegającą na stosowaniu wzorców zawierających naturalne radionuklidy K-40, U-238 i Th-232. W kalibracji stosowane są wyłącznie linie nieobciążone zjawiskiem koincydencyjnego sumowania. Korzystając z tej metody wyznaczono krzywą wydajności ε(E) dla energii E powyżej 200 keV. Otrzymaną krzywą kalibracji rozszerzono na przedział 32÷200 keV. Korzystano z roztworów radionuklidów sztucznych. Korzystając z takich roztworów wyznaczono krzywą wydajności całkowitej εt(E) dla E>32 keV. Zidentyfikowano linie występujące w tle spektrometru oraz określono częstość zliczeń tła dla tych linii. Korzystając z oryginalnych programów komputerowych, wyznaczono poprawkę na samoabsorpcję Cs oraz zależność Cs(E,ρ). Korzystając z otrzymanych zależności ε(E)i εt(E) wyznaczono wartości poprawek na koincydencyjne sumowanie Cc. Wyznaczono poprawki Ch uwzględniające niewielkie różnice w wysokości próbki, względem wysokości nominalnej; wynoszą one 1÷2 %/mm. Opracowano program komputerowy umożliwiający półautomatyczne obliczenia aktywności próbek, korzystający bezpośrednio z raportu z analizy widma. Badano wpływ zamknięcia próbki na wynik wyznaczenia zawartości Ra-226 przez Bi-214. Współczynnik równowagi Bi-214-Ra-226 w próbce, w momencie jej zamykania waha się dla badanych materiałów w przedziale 80÷100%. Wyniki otrzymywane w międzynarodowych badaniach porównawczych różniły się od wartości referencyjnych średnio o około 2%. Na terenie Gorców wyróżniono 2 obszary, w których depozycja Cs-137 różni się ponad dwukrotnie i wynosi odpowiednio 5 i 11 kBq/m2. W większości z pobranych profili glebowych stężenie Cs-137 szybko maleje z głębokością. Średnie stężenie Cs-137 w poroście pustułka pęcherzykowata wynosi około 50 Bq/kg s.m. Średnie stężenie Cs-137 w podgrzybku brunatnym wynosi 1010 Bq/kg s.m., zaś w podgrzybku zajączku 490 Bq/kg s.m. Średnie wartości kolektywnego współczynnika przenikania Cag wynoszą dla badanych gatunków podgrzybka odpowiednio 0,16 i 0,10 m2/kgs.m. Zmienność lokalna (CV) mierzonych stężeń Cs-137 w jednym punkcie poboru wynosi około 40% i jest w przybliżeniu równa ich zmienności na terenie całych Gorców. Średnie stężenie K-40, Ra-226 i Th-228 w 10-centymetrowej powierzchniowej warstwie gleby wynosi odpowiednio 390 Bq/kg, 26 Bq/kg, 27 Bq/kg. [...]