Petrograficzne uwarunkowania zmienności właściwości fizyczno-mechanicznych i możliwości wykorzystania trawertynów ze złóż Raciszyn i Raciszyn II

Abstract

In Poland travertine deposits can be found in the north part of Krakowsko-Wieluńska Upland, in the area of Działoszyn. Travertines are used mainly to produce aggregate but because of their decorative qualities and possibilities to acquire their large blocks, they are more often used as building material. Research in the area was conducted in order to complete the subject of this master’s thesis. During the research there were lithological profiles drawn up in two quarries Raciszyn and Raciszyn 2 and the varieties of limestones were emanated according to their macroscopic features. In the next part there was lab research using microscope and transitive light conducted and research of physical and mechanical properties as well. The latter, enabled to assign macroscopic to particular microscopic varieties. The tested limestones from deposits of the area of Działoszyn vary in the mineral content and the attitude of occurring minerals which leads to change of their physical and mechanical properties. It all influences their later use. Key words: travertine, Highlands Krakowsko-Wieluńska, Działoszyn, Raciszyn, W Polsce złoża trawertynów występują w północnej części wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej, w okolicach Działoszyna. Trawertyny stosowane są głównie do produkcji kruszywa, jednak ze względu na walory dekoracyjne oraz możliwości pozyskiwania dużych bloków stosowane są coraz częściej jako kamień budowlany. W celu realizacji tematu pracy przeprowadzone zostały badania terenowe, w trakcie których sporządzono profile litologiczne w dwóch kamieniołomach Raciszyn i Raciszyn II, wydzielając odmiany wapieni według ich cech makroskopowych. W następnym etapie wykonano badania laboratoryjne, obejmujące badania mikroskopowe w świetle przechodzącym oraz badania właściwości fizyko-mechanicznych, które umożliwiły przyporządkowanie odmianom makroskopowym poszczególne odmiany mikroskopowe. Badane wapienie ze złóż obszaru działoszyńskiego różnią się składem mineralnym oraz stosunkiem występujących minerałów, co prowadzi do zmienności właściwości fizyko-mechanicznych, wpływających na ich późniejsze wykorzystanie.