Próba korelacji moren w Tatrach Wysokich na podstawie stopnia zwietrzenia głazów morenowych określonego testem odbicia młotkiem Schmidta

Abstract

In this paper Schmidt Hammer rebound test was utilized for a determination of a relative age of moraines which is expressed in the weathering stage of granite morainic boulders in selected moraine systems in the Białka Valley catchment. This is one of the first elaboration in this topic in the Polish High Tatra Mts. Results indicate increasing rebound value (R) with decreasing relative age of moraines. The lowest R value (R=28,0) were measured in the lower section of the Białka Valley in the till cover which is older than the Last Glaciation. Slightly higher values (partially statistically insignificant) characterized moraines associated with the Last Glacial Maximum (LGM – R=30,1) in nearby sites. In the upper area of the Białka valley, in the Pięć Stawów Polskich Valley results indicate distinct, two-folded moraine sequence (older and younger moraines) in the area of extent of glaciers associated with known in the literature Pięć Stawów Polskich glacial phase. This suggest that previously proposed four stages of PSP phase were separated by distinct time lag when moraines were not deposited (warmer climate) in-between PSP I-III and PSP IV. W niniejszej pracy zastosowano metodę testu odboju młotkiem Schmidta do określenia względnego wieku moren, wyrażonego w stopniu zwietrzenia granitowych głazów morenowych, w kilku wyróżnionych systemach morfochronologicznych w zlewni Doliny Białki. Jest to jedno z pierwszych tego typu opracowań w polskich Tatrach Wysokich. Wyniki badań wskazują na rosnące wartości odboju (R) w coraz młodszych systemach moren. Najniższe wartości R pomierzono w dolnej części Doliny Białki, na pokrywach morenowych starszych od ostatniego zlodowacenia (R=28,0). Nieco wyższe wartości (jednak miejscami statystycznie nieistotnie), cechują moreny związane z maksimum ostatniego zlodowacenia (LGM – R=30,1), znajdujące się w pobliżu pokryw morenowych. W górnej części zlewni Białki, w Dolinie Pięciu Stawów Polskich wyniki badań wskazują na wyraźnie dwudzielną sekwencję moren (starsze i młodsze moreny) w obrębie zasięgów lodowców związanych z fazą Pięciu Stawów Polskich (PSP) znanej z literatury. Wyniki badań sugerują, iż czteroetapowa sekwencja awansów glacjalnych fazy PSP, rozdzielona jest znaczną przerwą czasową w depozycji moren (ocieplenie) między fazą PSP I-III a PSP IV.