Zmiany własności fizyczno-mechanicznych wybranych piaskowców Gór Świętokrzyskich wywołane ciśnieniem krystalizacyjnym soli w warunkach określonych normą PN-EN 12370:2001

Abstract

Objective of the study was denotation of influence salt crystallization pressure for mechanical and physical properties sandstones extracted In the area of Świętokrzyskie Mountains. In this disquisition defined resistance of sandstones used in construction industry to salt crystallization according to PN-EN 12370. Researches proven that size of porosity has no impact for sandstone resistance and the main purpose of their decay are tenses caused by crystallization of sodium sulfate (mirabilite). Microscopic observations prove, that certain type and disposal of binder in stone have main impact on salt crystallization resistance. It was found that Triassic sandstones from “Kopulak” and “Tumlin-Grod” motherlodes are the most resistant to salt crystallization. Jurassic sandstones from “Śmiłow II” motherlode was found less resistant and sandstones from area of Szydłowice was found completely non-resistant to salt crystallization (samples decay occurred). Celem przeprowadzonych badań było określenie wpływu ciśnienia krystalizacyjnego soli na własności fizyko-mechaniczne piaskowców wydobywanych w rejonie Gór Świętokrzyskich. W niniejszej pracy określono odporność piaskowców stosowanych w budownictwie na krystalizacje soli wg normy PN-EN 12370. Wykazano, że wielkość porowatości otwartej nie ma wpływu na odporność piaskowców, a główną przyczyną ich rozpadu są naprężenia, powstałe w skutek krystalizacji jednej z faz siarczanu sodu znanej jako mirabilit. Przeprowadzone obserwacje mikroskopowe wykazały, że decydujący wpływ na odporność na krystalizację soli ma rodzaj spoiwa występującego w danej skale oraz sposób zabudowy przez nie przestrzeni międzyziarnowej. Stwierdzono, że najbardziej odporne są piaskowce triasowe ze złóż „Kopulak” oraz „Tumlin-Gród”. Mniejszą odporność wykazały piaskowce jurajskie ze złoża „Śmiłów II”, a piaskowce szydłowieckie jako jedyne wykazały całkowity brak odporności wyrażony rozpadem próbek.