DOMENA PUBLICZNA
Utwory, do których wygasły majątkowe prawa autorskie albo do których prawa te nie powstały.
Domena publiczna w Polsce
Wolno
Z twórczości znajdującej się w domenie publicznej można korzystać nieodpłatnie i bez konieczności uzyskania zezwolenia twórcy bądź jego następców prawnych (np. spadkobierców). Wolno zwielokrotniać, zmieniać i rozpowszechniać oraz wykonywać utwór, nawet w celach komercyjnych.
Zasady korzystania
Korzystając z utworu należy respektować prawa osobiste autora, tj. m.in. wskazując autora i tytuł wykorzystanego utworu oraz przy poszanowaniu prawa do integralności utworu (oznacza to, że nie można wypaczać sensu, dzieła i wartości, którymi kierował się autor przy jego tworzeniu).
Autorskie prawa osobiste są niezbywalne i nieograniczone czasowo.
Utwory w domenie publicznej
Dzieła nie stanowiące przedmiotu prawa autorskiego - takie, które nigdy nie podlegały ochronie prawa autorskiego oraz te, które zgodnie z ustawą są poza ochroną prawnoautorską (np. akty normatywne, dokumenty, symbole, proste informacje prasowe).
Dzieła, dla których autorskie prawa majątkowe wygasły - przechodzą do domeny publicznej. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych fakt ten następuje po 70 latach od:
- śmierci twórcy,
- śmierci ostatniego ze współtwórców – w przypadku utworów współautorskich,
- daty pierwszego rozpowszechnienia utworu – jeśli jego twórca nie jest znany,
- śmierci najpóźniej zmarłych spośród wymienionych: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, kompozytora muzyki – w przypadku utworów audiowizualnych,
- daty rozpowszechnienia albo ustalenia utworu – w przypadku utworów, do których autorskie prawa majątkowe przysługują innej osobie niż twórca.
Ponadto:
- Polskie prawo autorskie uniemożliwia wyraźnie przenoszenia utworów do domeny publicznej wolą twórcy.
- Jeśli do twórczości pierwotnej wygasły już prawa majątkowe, to do dzieła stanowiącego opracowanie (tłumaczenie, przeróbka, adaptacja) wygasanie praw majątkowych rozpoczyna się od dnia upublicznienia tego opracowania lub od daty śmierci autora opracowania.
- Prawa osobiste, takie jak obowiązek przypisywania autorstwa czy nienaruszalność formy i treści, pozostają w mocy nawet po wygaśnięciu majątkowych praw autorskich.
- W polskim systemie prawa autorskiego, regulowanym przez ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych, termin domena publiczna nie występuje – w tłumaczeniu konwencji berneńskiej termin ten przetłumaczono jako własność publiczną państwa.
Źródła: