Rozwój mioceńskiej serii ewaporatowej w rejonie Pilzna

Abstract

Miocene evaporites that occurs in polish part of carpatian foredeep, are known as main corelation level for geophysical research. Pilzno region lies above the Southern border of chemical sediments occurrence. Evaporites in this area are: sulphates, mostly anhydrites and chlorides, rock salts, clays and anhydrites. Age of the sediments is estimated at 13,6 Ma, the center badenian. After deposition, evaporites were repeatedly subjected to the processes of dissolution, resedimentation and erosion, due to miocene river activitity. During the tectonical rebuliding of the Carpathians, chlorides were uprooted from their original position, at the bottom of the basin and became a part of Zgłobice unit. Evaporitic sediments in Pilzno region were not subject of exploitation, because of considerable depth and the complicated geological structure. The paper highlights occurrence of metasomatic changes in anhydrites due to termochemical sulphate reduction process and the impact of these changes on the occurrence of gas fields.

Mioceńska seria ewaporatowa na terenie Polski występuje w pasie ciągnącym się od górnego śląska aż po wschodnią granicę kraju, tworząc ważny poziom korelacyjny w rejonie zapadliska przedkarpackiego. W rejonie Pilzna znajduje się południowa granica występowania osadów chemicznych. Osady ewaporatowe występują tutaj w dwóch facjach: siarczanowej, głównie jako anhydryty oraz chlorkowej w postaci soli kamiennych, iłowców i anhydrytów. Wiek mioceńskich ewaporatów ocenia się na 13,6 Ma, czyli górny baden. Po osadzeniu ewaporaty były wielokrotnie poddawane procesom rozpuszczania, resedymentacji oraz erozji związanej z działalnością mioceńskich rzek. Podczas nasuwania się Karpat na północ, osady facji chlorkowej, zajmujące najgłębszą część basenu, zostały odkorzenione i włączone do jednostki Zgłobic i obecnie występują w pozycji autochtonicznej przed czołem nasunięcia karpackiego. Osady ewaporatowe w rejonie Pilzna nie były przedmiotem eksploatacji z powodu znacznych głębokości zalegania i skomplikowanej budowy geologicznej. W pracy zwrócono uwagę na występowanie zmian metasomatycznych w anhydrytach na skutek kontaktu z gazem ziemnym oraz wpływ tych zmian na występowanie złóż gazu.