Charakterystyka wykształcenia i stanu zachowania piaskowców karpackich zastosowanych w przydrożnych figurach i kapliczkach południowej części Krakowa

Abstract

The southern part of Cracow contains many objects of so-called small architecture among which you can see the roadside figures and shrines. Such a great number of them is closely connected with folk beliefs and religious spirit so common among Polish nation. Their popularity was influenced by nearby crowbars full of stone which was used in such structures. The work also includes the characteristics of the factors influencing the deterioration of stone in these structures. Apart from that, the analysis of 29 samples taken from 30 objects was conducted. Thanks to the macro- and microscopic observations, and to the results of EDS analysis, it has been proved that most of the stone deterioration is due to the activity of the following factors: antropogenic, mechanic and biological ones. It is necessary to renovate the damaged objects in order to retreat their initial look.

Na obszarze południowej części Krakowa znajduje się wiele obiektów małej architektury w postaci przydrożnych figur i kapliczek. Występowanie znacznej ich liczby ma ścisły związek z ludowymi wierzeniami oraz religijnością, którą odznacza się naród polski. Na ich wznoszenie wpływ miało także bliskie usytuowanie łomów bogatych w kamień, który był powszechnie wykorzystywany w tego typu budowlach. W pracy dokonano charakterystyki czynników wpływających na deteriorację kamienia w omawianych obiektach. Przeprowadzono analizę 29 próbek pobranych z 30 obiektów. Dzięki obserwacjom makro- i mikroskopowym, a także na podstawie wyników analiz EDS, dowiedziono, że większa część zastosowanego kamienia uległa zniszczeniu na skutek oddziaływania czynników antropogenicznych, mechanicznych oraz biologicznych. Konieczna wydaje się renowacja zniszczonych figur i kapliczek w celu przywrócenia im pierwotnego wizerunku.