Kształtowanie się wybranych właściwości inicjalnej gleby na zrekultywowanej w kierunku leśnym hałdzie górnictwa miedzi

Abstract

Basic task of the biological stage of forest-directed reclamation of post-mining soilless areas is to speed up the growth of introduced plantations and stimulate soil-forming processes. During the reclamation, through technical and biological procedures the properties of initial soils are formed. Such properties have crucial influence on the value of the restored forest ecosystems. The goal of the carried out studies was to define the influence of four tree species on the properties of the initial soil, 8 years after the forestation of the waste heap of sterile rocks from the copper mining. In the paper the results referring to the accumulation of organic matter, organic carbon and nitrogen were presented as well as the selected physical and chemical properties of the studied initial soil. The obtained results indicate dynamic course of soil processes on the studied waste heap. This can be proved by the formation of characteristic for initial forest levels of accumulation already containing significant quantities of nitrogen-rich organic matter. In the layer 0-10 cm, the trend of favourable changes has appeared. This includes volume density, pH reaction and the content of nutrients. At the present stage of the development of initial soil the influence of the species composition of the forests could only be clearly seen in the accumulation of the organic matter and nitrogen.

Podstawowym zadaniem etapu biologicznego rekultywacji w kierunku leśnym pogórniczych terenów bezglebowych jest dynamizowanie wzrostu wprowadzonych nasadzeń oraz stymulowanie procesów glebotwórczych. W trakcie rekultywacji, poprzez zabiegi techniczne i biologiczne kształtowane są cechy inicjalnych gleb, których właściwości mają decydujący wpływ na wartość odtwarzanych ekosystemów leśnych. Celem podjętych badań było określenie wpływu czterech gatunków drzew na właściwości inicjalnej gleby, 8 lat od wykonania zalesień rekultywacyjnych na hałdzie skały płonnej górnictwa rud miedzi. W pracy przedstawiono wyniki dotyczące akumulacji materii organicznej, węgla organicznego i azotu, a także wybranych właściwości fizycznych i chemicznych objętej badaniami inicjalnej gleby. Uzyskane wyniki wskazują na dynamiczny przebieg procesów glebowych na objętej badaniami hałdzie, świadczy o tym kształtowanie się charakterystycznych dla inicjalnych gleb leśnych poziomów akumulacji zawierających już znaczące ilości zasobnej w azot materii organicznej. Zarysowała się również, w warstwie 0-10 cm, tendencja korzystnych zmian takich właściwości, jak gęstość objętościowa, odczyn i zasobność w składniki pokarmowe dla roślin. Na obecnym etapie rozwoju inicjalnej gleby wpływ składu gatunkowego zalesień dotyczył w sposób jednoznaczny tylko akumulacji materii organicznej i azotu.