Artefacts from Krakow-Nowa Huta as an illustration of selected issues of research into prehistoric and mediaeval casting

Abstract

An attempt to examine the earliest traces of non-ferrous metal metallurgy and casting in present-day Krakow has been made. The preparatory investigation has centred around a group of finds coming from a small section of the eastern part of the city, the area of Nowa Huta. The paper gives an overall view of objects ranging from the first copper artefacts from the territory of Poland in the 4th millennium BC through Lusatian bronzes and Celtic products to modern slag from Jan Thurzo’s copper smelter. The analysis, involving diverse copper or copper alloy artefacts, ornaments and tools – both imports and local products – has been aimed at preliminary identification of Krakow’s earliest metal artefacts in terms of their materials and methods of production, and at preparing the ground for further study. This multifaceted research is intended to result in a comparison of materials and techniques used in metallurgy and casting during the timespan of 5000 years.

Podjęto próbę zbadania najstarszych śladów metalurgii i odlewnictwa metali nieżelaznych na terenie dzisiejszego Krakowa. Do pierwszych badań wybrano znaleziska z niewielkiego obszaru we wschodniej części Krakowa, obejmującego rejon Nowej Huty. Przedstawiono pierwsze zabytki miedziane z ziem polskich z IV tysiąclecia p.n.e., brązy kultury łużyckiej, wyroby celtyckie, aż po nowożytny żużel z huty miedzi Jana Thurzo. Do analizy wybrano zabytki miedziane i wykonane ze stopów miedzi, ozdoby i narzędzia, będące zarówno importami, jak i przedmiotami wykonanymi na miejscu. Celem pracy była wstępna identyfikacja materiałów, z których wykonano najstarsze zabytki metalowe odnalezione na terenie Krakowa, ustalenie technik wytwórczych, dzięki którym powstały, a także przygotowanie dalszych badań w tym zakresie. Rezultatem wielopłaszczyznowych badań będzie porównanie stosowanych surowców i materiałów oraz technik metalurgicznych i odlewniczych na przestrzeni pięciu tysięcy lat.