Hydrogeologiczne uwarunkowania eksploatacji kruszyw w dolinie rzeki Soły na obszarze miejscowości Rajsko i Wilczkowice

Abstract

Miejscowości Rajsko i Wilczkowice posiadają znaczne zasoby kruszyw naturalnych reprezentowanych przez piaski i żwiry występujące wzdłuż rzeki Soły. Obecnie, na terenach należących do Rajska i Wilczkowic, eksploatowane są metodą odkrywkową, dwa złoża kruszyw naturalnych. Należy również dodać, że miejscowości te leżą w obrębie terenu górniczego „Brzeszcze II”, gdzie aktualnie prowadzona jest eksploatacja węgla kamiennego. W pracy przedstawione zostały warunki hydrogeologiczne złóż kruszyw naturalnych występujących na terenach należących do miejscowości Rajsko i Wilczkowice oraz omówiony został wpływ działalności wydobywczej piasku i żwiru na stosunki wodne w obrębie złóż oraz w sąsiedztwie, zarówno podczas prowadzenia eksploatacji jak i po zakończeniu działalności. Złoża mają stosunkowo niewielką miąższość, a eksploatacja nie wymaga odwodnienia złoża. Są to złoża częściowo zawodnione, dlatego eksploatacja prowadzona jest spod lustra wody. Działalność wydobywcza prowadzi do zmian w położeniu zwierciadła wód podziemnych, które związane są ze zwiększonym parowaniem wody z powierzchni akwenów wodnych, powstałych w wyniku eksploatacji, obniżeniem zwierciadła wód podziemnych w związku z powstaniem zbiorników wodnych oraz obniżeniem zwierciadła wody z tytułu uruchomienia drenażu wód piętra czwartorzędowego, czego konsekwencją jest powstanie leja depresji. Ostatecznie stwierdzono jednak, że wpływ eksploatacji piasku i żwiru w obrębie miejscowości Rajsko i Wilczkowice na stosunki wodne nie jest znaczący, a za odczuwalne zmiany warunków hydrogeologicznych odpowiada eksploatacja węgla kamiennego.

Rajsko and Wilczkowice have significant resources of natural aggregates along the Soła river, represented by sand and gravel. Currently, two natural aggregates deposits on these lands are mined by opencast method. Additionally, those places are located within the mining area „Brzeszcze II”, where the exploitation of bituminous coal is carried out. This report will describe the hydrogeological condition of natural deposits of aggregates occurring on lands belonging to Rajsko and Wilczkowice and the impact of sand and gravel on water relations in deposits area and its neighbourhood during exploitation and after activity. Such deposits have relatively low thickness and exploitation does not require dewatering. They are also partly watered, which is why exploitation is conducted under the water level. Mining activity leads to lowering the level of groundwater table which is associated with higher water evaporation from surface of reservoirs that was created as a result of exploitation and the creation of reservoirs with an parallel extension to the river line in the aquifer and running water drainage of quaternary water level what leads to formation of the depression cone. Ultimately it concluded that impact of exploitation of sand and gravel on water relations in Rajsko and Wilczkowice is not significant, and rather the exploitation of coal is the cause for noticeable changes in the hydrogeological conditions.