Analiza stanu drzewostanów jodłowych w Leśnym Kompleksie Promocyjnym Lasy Bieszczadzkie na podstawie zapisu dendrochronologicznego

Abstract

Celem pracy była ocena stanu dwóch drzewostanów z udziałem jodły (Abies alba Mill.) zlokalizowanych w Leśnym Kompleksie Promocyjnym „Lasy Bieszczadzkie” na podstawie analizy dendrochronologicznej. W tym celu, dla każdego z dwóch analizowanych stanowisk, sporządzono chronologie przyrostów rocznych jodły, a następnie dokonano ich analizy. Dla określenia czynników klimatycznych, które mają dominujący wpływ na szerokość przyrostu rocznego drzew, wykonano analizę dendroklimatologiczną. W tym celu zbadano zależność pomiędzy szerokością przyrostów rocznych jodły (wykorzystując rezydualne wersje skonstruowanych chronologii), a podstawowymi czynnikami klimatycznymi (wykorzystano miesięczne wartości średniej temperatury oraz sumy opadów). Analiza wykazała istotne, pozytywne korelacje przyrostów rocznych z temperaturami maja oraz czerwca roku poprzedzającego przyrost, stycznia i lutego roku formowania przyrostu, a także opadami września oraz grudnia roku poprzedniego oraz lipca (na stanowisku Krzywe), kwietnia i czerwca (na stanowisku Wojtkówka) roku, w którym przyrost się tworzył. Wyznaczono również lata wskaźnikowe (łącznie 40 dla dwóch stanowisk). Lata negatywne w wielu przypadkach pokrywały się z mroźnymi zimami. Przykładem są lata 1939, 1940 i 1947, które zostały również odnotowane dla jodły rosnącej w innych regionach Polski. Analiza utworzonych chronologii wykazała istnienie w nich długookresowych fluktuacji o podobnym przebiegu czasowym. W przypadku obu stanowisk zaobserwowano okresy spadków szerokości przyrostów rocznych. Pierwszy zaczyna się w drugiej dekadzie wieku XX i trwa do połowy lat 30. Drugi okres obejmuje lata 60. i 70. ubiegłego wieku. W ostatniej dekadzie zaobserwowano trend spadkowy, mogący świadczyć o obniżonej witalności drzew, jednakże jego przyczyna jest trudna do wyjaśnienia i wymaga dalszych badań.

The aim of the study was to evaluate the condition of two forest stands with fir (Abies alba Mill.) located in the Forest Promotional Complex “Lasy Bieszczadzkie” based on dendrochronological analysis. For this purpose, for two study sites the tree-ring width chronologies of fir were constructed and analyzed. The correlation between the tree-ring width of fir (represented by residual versions of constructed site chronologies) and the climatic factors (monthly values of mean temperature and precipitation totals) was calculated to determine the climatic factors that are especially important for fir growth. The results for temperatures showed significant, positive correlation of tree-ring growth with May and June of the year preceding the tree-ring growth and for January and February of the year of ring formation. For precipitation, the significant, and also positive correlations were received for September and December of the previous year and July (Krzywe site), April and June (Wojtkówka site) of the current year. For two analyzed sites in total 40 pointer years were found. In many cases the negative pointer years coincided with the cold winters. Examples are 1939, 1940 and 1947, which were also recorded for fir in other regions of Poland. The analysis of the constructed site chronologies revealed the existence of similar, long-term fluctuations. For both stands, the periods of tree-ring growth reductions were found. The first begins in the second decade of the twentieth century and lasts until the mid-30s. The second period covers the 60s and 70s of the last century. In the last decade, a decrease in tree-ring growth has been observed, that may indicate a decrease in the vitality of trees. The recently observed decrease in growth rate is difficult to explain and requires further studies.