Studia Humanistyczne AGH
Loading...
ISSN 2084-3364
e-ISSN: 2300-7109
Call number
Volume
T. 6
Date
2008
Description
Journal
Studia Humanistyczne AGH
Wydawnictwa AGH (2003-)
ISSN: 2084-3364 e-ISSN: 2300-7109
ISSN: 2084-3364 e-ISSN: 2300-7109
journal.volume.project
Contains
Journal Issues
Articles
Karla Jaspersa propozycja egzystencjalnej filozofii kultury
(Wydawnictwa AGH, 2008) Mróz, Piotr; Malata, Paweł
The paper deals with concept of culture as reconstructed on the basis of a work of great German philosopher Karl Jaspers. The views of Jaspers Existential Philosophy are presented in connection with such key problems as an act of creation and reception of culture. Jaspers may be thought of in terms of one of the existential representatives of high culture as opposed to a low one. The reconstructed views of Jaspers are discussed within the framework of what is known as anthropological existentialism.
Heidegger and Buddhism - on non-nihilistic experience of groundlessness
(Wydawnictwa AGH, 2008) Woźniak, Cezary
Artykuł omawia kwestię bezpodstawności w myśli zachodniej i w buddyzmie. W pierwszej jego części przedstawione zostają najważniejsze toposy zachodniej myśli (m.in. byt, Bóg, prawda, subiektywność). Kolejny fragment artykułu poświęcony jest filozofii postmodernistycznej, która - ogólnie rzecz ujmując - obala mit obecności i odkrywa brak jakiejkolwiek podstawy. Filozofia Derridy, czy też szerzej postmodernizm, niekiedy jest nazywany filozofią »końca filozofii«. Z jednej strony dekonstrukcja jest jeszcze filozofią, jeśli odgrywa demaskatorską rolę w stosunku do niekrytycznej i dogmatycznej metafizyki obecności, pokazując strukturę fundujących ją opozycji, ujawniając antylogocentryzm pisma, a nawet własne uwikłania w metafizykę. Z drugiej jednak strony byłaby już kresem filozofii, gdyż podważa samą możliwość dyskursu filozoficznego fundowanego na metafizycznej, logocentrycznej podstawie. W postmodernizmie ulegają równocześnie destrukcji sensy ufundowane na metafizyce obecności: podmiot, prawda, kultura. Derrida sięga tu po metaforę pustyni. Keji Nishitani, japoński filozof ze Szkoły Kioto, twierdzi, że zachodni nihilizm niejako zatrzymuje się w tym miejscu, nie rozwijając filozoficznych i doświadczalnych konsekwencji z odkrycia bezpodstawności. Istnieje bowiem także inna, nienihilistyczna możliwość jej doświadczenia. Możliwość ta wymaga jednak pewnego wyjścia poza perspektywę zachodnią. Zachodowi brak w zasadzie tradycji pracy poznawczej, która zasadzałaby się na konkretnym, bezpośrednim doświadczeniu. Możliwym wyjątkiem są tu niektóre nurty mistyki chrześcijańskiej. Psychologia i psychoanaliza nie są zaś w stanie głęboko przetransformować naszej świadomości. Tradycja poznawcza, która odwołuje się do bezpośredniego doświadczenia istnieje w Azji, by wymienić tu choćby klasyczną jogę indyjską, taoizm czy zwłaszcza buddyzm, którego intelektualny dorobek może czynić go partnerem dla zachodniej tradycji myśli. Przy braku własnej tradycji musimy sięgnąć do metod pracy ze świadomością, które prowadzą do wyjścia poza dualizm podmiotowo-przedmiotowy, i dalej w kierunku doświadczenia tego, co sytuuje się już poza horyzontem owego dualizmu. Zdaniem autora artykułu szczególna rola w odkryciu na Zachodzie tej możliwości przypada Martinowi Heideggerowi. Heidegger, podobnie jak to ma miejsce w postmodernizmie odkrywa bezpodstawność rzeczywistości, wskazuje jednakże na możliwość jej nienihilistycznego, pozakonceptualnego doświadczenia. Wielką załugą Heideggera wydaje się przemyślenie fundamentów zachodniej filozofii, nazywane też przez niego destrukcją metafizyki, i otwarcie jej na inne, nienihilistyczne rozumienie i doświadczenie bezpodstawności, tak jak dzieje się to w buddyzmie. W myśleniu Heideggera od początku zaznacza się też odejście od perspektywy egologicznej ku namysłowi nad niekrytością (aletheia), samym byciem (Seyn), prześwitem (Lichtug), otwartym (Offene) czy wydarzaniem (Ereignis), a jego myślenie które chce opuścić obszar metafizyki w wielu swych momentach nawiązuje dialog z myślą wschodnią. Przykładem tego jest choćby to, że znany niemiecki buddolog Herbert V. Guenther sięga po Heideggerowskie bycie, gdy chce przełożyć na język kultury Zachodu ważny w buddyzmie tybetańskim termin »podstawa« (gzhi). W odczycie Heideggera Nauka i namysł (1958) znalazło się zdanie, że dialog Wschodu i Zachodu jest nieunikniony. Jego zdaniem, dialog Wschodu i Zachodu jest nieunikniony i może się przyczyniać do ratowania człowieka przed zagrożeniem płynącym z tego, że charakter jego bytowania jest określany przez technikę. Wydaje się jednak, że dziś trudno jest jeszcze mówić o żywotnym oddziaływaniu myśli wschodniej na filozoficzną kulturę Zachodu. Wpływ ten jest może najbardziej widoczny w obszarze kognitywizmu czy też filozofii umysłu, gdzie współczesne metody jego badania da się odnieść do teorii i medytacyjnych praktyk umysłu we wschodnich tradycjach, zwłaszcza zaś do buddyzmu.
Abramowski i Bakunin - dwie wizje wolności
(Wydawnictwa AGH, 2008) Podgórska, Elżbieta
Two ways to emancypation of mankind: Bakunin's by revolution and Abramowski's by evolution, the second way basing on education and moral developing of people. That two methods join critical estimation of state, religion and one purpose: to create new, justice political system supportrd on only one level form of framework. These philosophers unite realistit condemnation of political and economic actuality and utopian solutions - the last supported on a belief that a man has only a good dispositions.
Od justum bellum do powszechnej mobilizacji
(Wydawnictwa AGH, 2008) Buchner, Wojciech
As we know, contemporary mass democracy imposes political correctness standards. The issue of war belongs to such problems. Within the framework of democratic correctness, this common phenomenon in history cannot be discussed as an unavoidable question for any society. Nevertheless, war constitutes a constant element of universal history, therefore the promotion of evidently pacifist attitudes further leads to weakening the spirit of bravery and justifiable defence and - consequently - to a moralist interpretation of war as evil in itself. Such an attitude envolves refutation of classical doctrine of formal (or just) war and moves it into the abyss of anomy and wildness. To sum up, contemporary pacifist education leads to acceptance of the opinion that war exists beyond of civilisation and therefore no restriction can be imposed thereon. In this perspective, the classic enemy (hostis) is not a formal enemy anymore but manifests itself morally as the essence of evil and aesthetically repulsive, i.e. as en enemy of entire mankind - the one that should be annihilated. In other words, there imerges a shy tendency to blur the difference between the enemy and the criminal. Contemporary understanding of war deprives honours and rights to which the formal enemy is entitled and which resulted from the former doctrine of just war. The present paper id devoted to the criticism of such tendencies.
Ruch obywatelski w Polsce - geneza, problemy, badania
(Wydawnictwa AGH, 2008) Piróg, Tomasz
In this paper we present the problem of increasing importance of the citizen and citizen institutions in the modern developed societies and different operative areas of the nongovernmental organisations. The paper also presents the main Polish centres involved in the studies of the third sector. New issues such as: political-industrial changes (globalisation, social security crisis and the state of prosperity), increase in the individuals' consciousness of their role in the formation of social order and the crisis of legitimating of democratic institutions led to a broader inclusion of the citizens in the decisive processes. The supported ideas are: subsidising, new public governance and social economy, all of which lead to the best use of the potential in the independent and cooperating subjects. In this movement the new citizen organisations appear and actively participate in the political areas previously led by governmental institutions (ecology, industry, social benefits). Via their creativity, and the ability to mobilise the capital embedded in the local communities they contribute to the increasing quality of life and strengthening of the social bonds. However, a strong non-governmental sector does not necessarily mean a strong citizen society, especially when it is governed by the superior regulations.