Wpływ wód odprowadzanych ze zlikwidowanych kopalń węgla kamiennego na jakość wód zlewni rzeki Przemszy

Abstract

After 200 years of underground mining in Przemsza river basin 11 coal mines were liquidated, 10 of them have to be dewatered because of ‘water hazard’ to mines conected with abandoned workings. Water level in abandoned mines has to be kept under this connections. Hydrogeological environment in Przemsza river basin changed, primarily due to dewatering and flooding liquidated mines and also leaded to significant pollution of groundwater. High concentrations of sulphates and iron from pyrite oxidation are characteristic to acid mine drainage. Mine waters are discharged into surface water races in Przemsza river basin. The influence to their quality is significant and has to be controlled, especially in aspect of new standards for protection of water environment. W pracy opisano problem wpływu zatapiania i odwadniania nieczynnych kopalń węgla kamiennego na środowisko wodne zlewni rzeki Przemszy. Po około 200 latach eksploatacji pokładów węgla, zlikwidowano 11 kopalń na badanym obszarze z czego dla 10 wystąpiła konieczność odwadniania nieczynnych wyrobisk ze względu na możliwość zagrożenia wodnego dla kopalń czynnych, z uwagi na istnienie połączeń pomiędzy nimi. Poziom lustra wody w nieczynnych zrobach determinowany jest przez rzędne tych połączeń, stanowiących potencjalne drogi przepływu. Po zatopieniu wyrobisk górniczych zaobserwowano procesy świadczące o powstawaniu tzw. kwaśnych wód kopalnianych z wysokimi stężeniami głównie siarczanów i żelaza pochodzącymi z procesów utleniania m.in. pirytu. Wody pochodzące z odwadniania odprowadzane są do odbiorników powierzchniowych w badanej zlewni powodując ich zanieczyszczenie, co w aspekcie obowiązujących unormowań ochrony środowiska stanowi poważny problem. Zwrócono uwagę na monitorowanie i rozpoznanie procesów zachodzących w górotworze po zatopieniu kopalni, jak również monitorowanie wpływu wód kopalnianych na środowisko wód podziemnych i powierzchniowych badanej zlewni.