Charakterystyka procesów przepływu, przekształceń jakościowych wody i migracji zanieczyszczeń w strefie aeracji na podstawie badań w lizymetrach

Abstract

Monografia prezentuje wyniki kompleksowych wieloletnich badań prowadzonych przez autorkę w stacji lizymetrycznej AGH. Dotyczy złożonych procesów przepływu wody, jej przekształceń jakościowych oraz migracji zanieczyszczeń w strefie aeracji podłoża gruntowego, czyli strefie pomiędzy powierzchnią terenu a zwierciadłem wód podziemnych. Tematyka ta jest bardzo istotna w aspekcie zrównoważonego – zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym – wykorzystania zasobów wód podziemnych. Lizymetry to wypełnione gruntem urządzenia eksperymentalne, które są instalowane na polowych stanowiskach badawczych i podlegają naturalnemu rytmowi zasilania przez wody opadowe. Badania w lizymetrach uważane są za najbardziej miarodajną metodę oceny procesów zachodzących w strefie aeracji, a w Polsce do tej pory na potrzeby nauk hydrogeologicznych wykonywane były sporadycznie. W kolejnych rozdziałach monografii autorka koncentruje się na następujących zagadnieniach: ● charakterystyka specyfiki wód podziemnych w strefie aeracji ze szczególnym uwzględnieniem wpływu zmienności wilgotności na przepływ wody w tej strefie; ● opis metodyki badań w lizymetrach wraz ze szczegółowym przeglądem literaturowym; ● charakterystyka lizymetrycznej stacji badawczej AGH; ● ocena składowych bilansu wodnego gruntów ze stacji lizymetrycznej wraz z analizą intensywności procesu infiltracji, zmienności retencji wody oraz dynamiki zmian wilgotności; ● analiza procesów przekształcania się składu chemicznego wód opadowych w trakcie infiltracji przez grunty wypełniające lizymetry; ● ocena procesów przepływu wody i migracji zanieczyszczeń w strefie aeracji na podstawie wyników zrealizowanych eksperymentów znacznikowych. Monografia dzieli się na dwie części: teoretyczną i analityczną. Pierwsza część, o charakterze nieco podręcznikowym, ma istotne walory dydaktyczne: opisuje strefę aeracji i metodykę badań w lizymetrach. Na podstawie szerokiego przeglądu literatury przedstawiono w niej aktualny stan wiedzy, terminologię oraz podstawy teoretyczne i ogólny kontekst wykonanych badań. Badania w lizymetrach, przeprowadzone przez autorkę w stacji badawczej AGH w Krakowie, zostały zaprezentowane w drugiej, stricte naukowej, części pracy. Zawiera ona szczegółowy opis ich przebiegu wraz z interpretacją uzyskanych wyników. Książka, choć z założenia nie jest podręcznikiem akademickim, może stanowić cenną pomoc dla studentów i doktorantów geologii z ukierunkowaniem na hydrogeologię, ochronę wód podziemnych i geologię środowiskową, a także specjalistów zajmujących się ochroną środowiska gruntowo-wodnego. Warto ją również polecić studentom i specjalistom w zakresie gleboznawstwa, nawożenia gruntów rolnych, melioracji i nawadniania.