Charakterystyka petrograficzna dolnokarbońskiego bentonitu z kopalni Czatkowice k. Krzeszowic

Abstract

Praca przedstawia charakterystykę petrograficzną dolnokarbońskiego bentonitu z kopalni „Czatkowice” koło Krzeszowic. Charakterystyka została wykonana w oparciu o obserwacje makroskopowe, badania przy użyciu mikroskopu polaryzacyjnego, jak i badania rentgenograficzne próbek pobranych z dwóch części wyrobiska. Na podstawie przeprowadzonych analiz stwierdzono, że w bentonicie dominującym składnikiem jest minerał mieszanopakietowy smektyt-illit powstały w wyniku transformacji szkliwa wulkanicznego w smektyt, a następnie jego illityzacji. Pozostałymi komponentami omawianej skały są kwarc, sanidyn i śladowa ilość mik, będące reliktami pierwotnego materiału piroklastycznego. Wielkość krystaloklastów nie przekracza 0,3 mm. W próbkach z części N wyrobiska występuje ponadto cementacja kalcytem i hematytem. Próbki te zawierają także niewielką ilość szczątków organicznych. Z uwagi na obecność minerału mieszanopakietowego smektyt-illit badana skała została zaklasyfikowana jako K-bentonit.

This dissertation describes petrographic characteristics of the Lower Carboniferous bentonite from Czatkowice Mine near Krzeszowice. Tests were performed based on macroscopic observations, using optical microscopy and X-ray powder diffractions of field samples taken from two opposite parts of quarry. The analysis indicated that the most widespread clay mineral, in discussed bentonite, is mixed-layer illite-smectite, formed by transformation of volcanic glass, then by illitization process. Other components are quartz, alkali feldspars (sanidine) and trace amount of mica, which are primary igneous minerals (pyroclastic grains). Size of those components not exceed 0,3 mm. Moreover, in samples from the north part of quarry appears the influence of calcite and hematite cementation. The samples also contain a small amount of organic compounds. Due to the presence of mixed-layer illite-smectite mineral, bentonite can be classified as K-bentonite.