Możliwości ograniczenia szkodliwego wpływu wód dołowych na stan rurociągów kolektora Olza i środowisko rzeki Odry

Abstract

The doctoral thesis describes issues related with possibilities of reduction of mine waters harmful influence on an environment of Odra river. This waters come from south-western part of the Upper Silesian Coal Basin and are transported directly do the river through the interceptor sewer called "Olza". The studies of strongly contaminated mine waters (mostly with chlorides, sulphates, barium and suspension) allowed to prepare a computer program called "Dyspozytor". It helps to determine what kind of water class is possible to be obtain taking into consideration river flow and its earlier contamination. It also allows to optimize pump stations functioning. The second issue concerns problems of precipitation of $BaSO_4$ inside the pipelines during transportation through the interceptor sewer. BaSO4 sediment comes from mixing chemically different waters. Using Computational Fluid Dynamics methods it was possible to describe efficiency of $BaSO_4$ sedimentation in settling tank. This knowledge allows to prevent BaSO4 sedimentation in the pipelines which is important due to their technical condition. Praca dotyczy zagadnień związanych z możliwością ograniczenia szkodliwego działania wód dołowych odprowadzanych z pł.-zach. części GZW systemem rurociągów kolektora „Olza" bezpośrednio do rzeki Odry. W przeprowadzonych w rozprawie rozważaniach określono jaki wpływ na rzekę wywierają zanieczyszczenia (głównie chlorki, siarczany, bar i zawiesiny ogólne) odprowadzane z poszczególnych kopalń podłączonych do systemu „Olza". Dodatkowo przy pomocy autorskiego programu „Dyspozytor" określono w jakich warunkach przepływów Odry można dochować zadanych klas czystości, oraz jak zoptymalizować pracę poszczególnych pompowni. Szczególną uwagę poświęcono w pracy problemowi zarastania rurociągów kolektora osadami siarczanu baru wytrącającymi się w wyniku kontaktu różnych chemicznie wód. Przy pomocy metod komputerowej Mechaniki Płynów, podjęto próbę określenia efektywności strącania się siarczanu w osadnikach przykopalnianych, tak aby następowało jego wytrącenie właśnie w nich, a nie w rurociągach.