Badania mineralogiczno-petrograficzne kafli z krakowskich pieców

Abstract

Wykonano badania dziesięciu wybranych kafli pochodzących ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Próbki przeznaczone do badań reprezentują różnej wielkości fragmenty kafli pozyskanych zarówno podczas prac archeologicznych jak też od darczyńców. Z ogromnego zbioru kafli do szczegółowych badań wytypowano te, które różniły się makroskopowo charakterem masy ceramicznej oraz pokryte były różnymi barwnymi malowaniami i szkliwem. Badania miały na celu charakterystykę mas ceramicznych wykorzystywanych do produkcji kafli oraz chemiczne i mineralogiczne rozpoznanie barwników i szkliwa.W badaniach stosowano mikroskopie cyfrową, polaryzacyjną i skaningową oraz analizy chemiczne (metoda EDS). Masy ceramiczne kafli są zróżnicowane w składzie mineralnym i ziarnowym. Większość z nich jest schudzana głównie piaskiem kwarcowym, kwarcem, tłuczonym lub domieszkami tłuczonych granitów. Stwierdzono, że we wszystkich szkliwach pokrywających badane kafle ma ono charakter ołowiowy. Szkliwiono bezpośrednio masę ceramiczną lub przed szkliwieniem powierzchnie kafla pokrywano podkładem. Barwę powierzchni szkliwionej osiągano bądź przez bezpośredni dodatek pigmentów do szkliwa ołowiowego bądź jest to warstewka z pigmentem kładziona na podkład przed szkliwieniem.