Disability, representation and translation: how can sociology move beyond the social model?

Abstract

The aim of this article is to propose a new conceptual tool and an inspiration for sociological analysis of disability as an alternative to the predominant social model. It first discusses the social model and argues that in spite of its numerous merits it may be regarded as a manifestation of sociological reductionism of the actual complexity of disability. The notions of representation and translation are then contrasted, the former being the core of the social constructionist accounts and the latter being deeply rooted in a post‑constructivist perspective of actor‑network theory. Next, examples of translation, related to data visualization, disability simulation technologies and disability certification schemas are presented and discussed, emphasizing the action possibilities they enable by this impacting both the situation of people with disabilities and policy‑making processes. Finally, it is argued that sociology could engage in not only the examination but also the development of translational tools, which could be an important and welcome contribution of the discipline to disability policies.

Celem tego artykułu jest zaproponowanie nowych narzędzi pojęciowych do socjologicznych analiz niepełnosprawności, alternatywnych wobec tzw. społecznego modelu tego zjawiska. Artykuł rozpoczyna się od krytyki modelu społecznego, który mimo wielu zalet może być uznany za przykład socjologicznego redukcjonizmu złożoności zjawiska niepełnosprawności. Następnie przeciwstawione są pojęcia »reprezentacja« i »translacja« jako zakorzenione w - odpowiednio - w społecznym konstruktywizmie i postkontruktywistycznym nurcie teoretycznym nazywanym teorią aktora‑sieci. W dalszej części przedstawione i przedyskutowane są przykłady rezultatów procesów translacji związane z wizualizacją danych, technikami symulacji doświadczenia niepełnosprawności oraz orzecznictwem niepełnosprawności, podkreślony zostaje także ich wpływ na sytuację osób z niepełnosprawnościami i polityki publiczne. Artykuł kończy się zachętą dla socjologii nie tylko do analizowania, ale także twórczego rozwijania narzędzi translacyjnych, które mogłyby stać się ważnym i pożądanym wkładem tej dyscypliny do tworzenia polityk społecznych wobec niepełnosprawności.