Screening Milosz's philosophy: the multilayered construction of Tadeusz Konwicki's adaptation of The Issa Valley

Abstract

Tadeusz Konwicki's adaptation of Czesław Miłosz's novel <i>The Issa Valley</i> is an adaptation of the latter's philosophy. Through a series of deliberately structured cinematic techniques. Konwicki creates a film that is a platform where two outstanding individuals meet, rather than a battlefield where each tries to surpass the other. By drawing on the paradigmatic structure approach created by Herbert Eagle, I demonstrate that <i>The Issa Valley's</i> meaning is created not on the level of the storyline but rather through the repeated cinematic segments that build a second »narrative« line within the film. Miłosz employs a similar strategy in his novel, which brings together both artistic styles, that of Miłosz and that of Konwicki. Furthermore, the similarities between the artists' biographies (childhood in Lithuania, life as refugees, a shared Romantic tradition) brings an additional layer to the adaptation. As a result, <i>The Issa Valley</i> film is a multilayered work that manifests not only Konwicki's artistic independence but also Miłosz's artistic philosophy and even the afterlife of his art.

Filmowa adaptacja powieści Czesława Miłosza pt. <i>Dolina Issy</i>, którą w 1982 roku wyreżyserował Tadeusz Konwicki, jest w istocie interpretacją filozofii polskiego noblisty. Poprzez serię przemyślnie zastosowanych technik filmowych Konwicki tworzy film będący raczej platformą, na której dwie wybitne artystyczne indywidualności się spotykają, a nie polem bitwy, gdzie jedna usiłuje pokonać drugą. Wzorując się na modelu struktury paradygmatycznej Herberta Eagle'a, demonstruję w moim artykule, że znaczenia <i>Doliny Issy</i> Konwickiego konstruowane są nie tylko na poziomie fabuły, ale także przez wielokrotnie powtórzone segmenty filmowe, które tworzą jakby drugą linię narracyjną w filmie. Miłosz używa podobnej strategii w swojej powieści, co łączy oba style artystyczne: Miłosza i Konwickiego. Co więcej, podobieństwa pomiędzy biografiami obu artystów (dzieciństwo na Litwie, życie uchodźców, wspólna tradycja romantyczna) wnosi dodatkową warstwę znaczeniową do adaptacji. W efekcie <i>Dolina Issy</i> Konwickiego jest wielowarstwowym dziełem manifestującym jednocześnie niezależność artystyczną Konwickiego, jak również filozofię Miłosza, a nawet pogłosy recepcji jego dzieł.