Zastosowanie nieniszczących metod badawczych w analizie technologii wykonania i konserwacji zabytków metalowych

Abstract

Głównym celem pracy było pozyskanie informacji o dawnych procesach technologicznych oraz rodzajach wykorzystanych stopów. Badaniami zostały objęte chrzcielnice z kościoła Mariackiego, z kościoła św. Krzyża, z kościoła św. Szczepana oraz z kościoła św. Mikołaja. Do ich analizy zastosowano radiografię cyfrową, spektroskopię fluorescencji rentgenowskiej, defektoskopię ultradźwiękową oraz badanie twardości. Drugą grupę obiektów stanowiło dziewięć odlewanych gotycko- renesansowych płyt nagrobnych znajdujących się w kościele Mariackim, kościele Dominikanów oraz w katedrze na Wawelu. W tym przypadku zastosowano spektroskopię fluorescencji rentgenowskiej, defektoskopię ultradźwiękową oraz badanie twardości. W pierwszej części pracy przeprowadzono dogłębną analizę dostępnej literatury dotyczącej nie tylko odlewni Vischerów i ich dzieł, ale również opisano dawne technologie odlewnicze wraz ze stopami metali używanymi do wykonania odlewów, scharakteryzowano proces korozji i konserwacji zabytków metalowych z opisanym przykładem konserwacji słynnej mosiężnej płyty Kallimacha czy wreszcie scharakteryzowano wszystkie metody badawcze zastosowane w pracy. W drugiej części przedstawiono charakterystykę wytypowanych do badań obiektów zabytkowych znajdujących się w krakowskich kościołach oraz w katedrze na Wawelu. Przedstawiono wyniki badań własnych, biorąc pod uwagę jak cenny był materiał badawczy, zastosowano do jego badań tylko i wyłącznie metody nieniszczące, a wszelkie badania niszczące przeprowadzono dopiero na stopach modelowych.

The main purpose of this study was to obtain information about old technological processes and the types of alloys used. The study covered the baptismal fonts from St. Mary’s Church, the Church of the Holy Cross, St. Stephen's Church and St. Nicholas Church. Digital radiography, X- ray fluorescence spectroscopy, ultrasonic flaw detection and hardness testing were used to analyze them. The second group of objects consisted of nine cast Gothic-Renaissance tombstones located in St. Mary's Church, the Dominican Church and the Wawel Cathedral. In this case, X-ray fluorescence spectroscopy, ultrasonic flaw detection and hardness testing were used. The first part of the work contains an in-depth analysis of available literature concerning not only the Vischer foundry and their works, but also describes old casting technologies along with metal alloys used to make casts, characterizes the corrosion process and conservation of artefacts with a description of the conservation of the famous brass plate of Callimachus, and finally describes all research methods used in the work. The second part presents the characteristics of the historical objects selected for research that are located in Krakow churches and in the Wawel Cathedral. The results of own research are presented, taking into account how valuable the research material was, only non-destructive methods were used for its research, and all destructive tests were carried out only on model alloys.