Uniwersytet Trzeciego Wieku jako instytucja realizująca ideę edukacji osób starszych

Abstract

Science dealing with the education of the elderly is geragogics, which studies pedagogical determinants and the effects of aging. Scientific reflection of geragogues could lead to the development of effective educational programs targeted to seniors, and to identify priorities for such activities. These are mainly actions maintained psychophysical, intellectual and social seniors activity, help in adapting to the new situation which is old age, as well as assistance in the process of self-improvement and self-knowledge. The process of seniors’ institutional education in the world began in the 70. XX with the creation the first University of the Third Age in France. Currently, such institutions operate in all countries facing process of population aging. In Poland first such institution was established in 1975 in Warsaw. Currently in Poland there are 315 UTA. The main UTA’s goal is to provide conditions for seniors’ active aging, combined with knowledge of processes taking place in their life, as well as creating conditions for deepening their knowledge and maintain social relationships with peers. Realization of these goals are foster by UTA’s activities, taking various forms: from lectures, such as workshops, classes to recreation and tourism. Such diversity has infl uenced on harmonious development of senior body and soul.

Nauką zajmującą się edukacją i wychowaniem człowieka starszego jest geragogika, badająca pedagogiczne uwarunkowania i skutki procesu starzenia się. Dzięki refleksji naukowej geragogów mogło dojść do opracowania skutecznych programów edukacyjnych skierowanych do seniorów, a także określenia priorytetów tego typu działań. Należą do nich przede wszystkim działania na rzecz utrzymania aktywności psychofizycznej, intelektualnej i społecznej seniorów, pomoc w przystosowaniu się do starości, a także pomoc w procesie samodoskonalenia i samopoznania. Proces instytucjonalnego kształcenia seniorów rozpoczął się na świecie w latach 70. XX wieku, wraz z powstaniem we Francji pierwszego uniwersytetu trzeciego wieku. Obecnie funkcjonują one we wszystkich krajach stawiających czoła procesowi starzenia się społeczeństwa. W Polsce pierwsza tego typu placówka powstała w 1975 roku w Warszawie. Obecnie w Polsce działa trzysta piętnaście uniwersytetów trzeciego wieku (UTW). Naczelnym celem UTW jest zapewnianie seniorom warunków do aktywnego starzenia się, połączonego ze świadomością zachodzących w ich życiu procesów, a także stworzenie warunków dla pogłębiania swojej wiedzy i podtrzymywania więzi społecznych z rówieśnikami. Realizacji owych celów mają sprzyjać zajęcia na UTW, przybierające rozmaite formy – od wykładów poprzez warsztaty aż do zajęć rekreacyjno-ruchowych i turystyki. Takie urozmaicenie ma wpływać na harmonijny rozwój duszy i ciała seniora.