Opowiadanie w społecznym układzie stołu. Analiza konwersacyjna spotkań rodzinnych

Abstract

The storytelling approach is a new chapter in the study of linguistic activity. The research does not focus on the content nor structure of the finished verbal products, but rather on an analysis of processes by which stories are created and performed in particular social contexts. Within this approach in recent years a trend to study small stories has evolved, one which is especially concerned with interactional and pragmatic roles of stories in social relations and for shaping the social identities of the participants. The purpose of this article is to examine in detail and present the processes of small story production in the situation of gatherings of families and their guests at the table. It is aimed at discovering some aspects of social organization and the social importance of small stories told at the table. Stories are treated here as parts of the »table culture«, complementary to other important elements of this social setting. The theoretical grounding for the investigations is in conversation analysis. The empirical material includes 82 sequences of storytelling at the table.

Orientacja <i>storytelling</i> w naukach społecznych stanowi nowy etap badania aktywności językowej człowieka. Przedmiotem badań czyni nie tyle treść gotowych wytworów słownych i ich strukturę, ile procesy tworzenia i odtwarzania opowieści w określonych kontekstach społecznych. W jej obrębie wykształcił się w ostatnich latach nieznany szerzej nurt badania małych opowieści (<i>small stories</i>) tworzonych w interakcji i ważnych dla kształtowania społecznych relacji oraz tożsamości uczestników. Celem niniejszego artykułu jest szczegółowe zbadanie i przedstawienie procesu tworzenia małych opowieści podczas spotkania się domowników i gości przy stole. Opowiadanie jest tu potraktowane jako część »kultury stołu«, współgrająca z innymi ważnymi elementami tego układu społecznego. Wykorzystując metodologię analizy konwersacyjnej, spróbuję pokazać, jaka jest organizacja i społeczne znaczenie małych historii opowiadanych przy stole.