Tropami pamięci - wstępne uwagi na temat tożsamości w biografiach krymskich Tatarów

Abstract

The article is devoted to the preliminary analysis of biographical interviews, taken with representatives of Crimean Tatars returning to Crimean Peninsula and settling in the places that they or their ancestors used to live before deportation. The research was conducted in summer of 2008 and 2009, 20 interviews were taken with consideration of age, sex, place of living and level of education. Traces of memory are understood in this article as repeatable elements of biographical narratives. By this virtue those repeated elements refer not only to individual identity but they also build collective identity, more precisely national in this case. The key element of the article is the third part of it where relations between memory and identity are explored in collected biographies. As it appeared in all life-stories deportation from Crimea and return after years are crucial elements of construction of biographies and in all cases it has a form of trajectories. The general conclusion is that memory of these painful events and celebration of it is functional for building the strong collective identity which is based on traditional values, religious and political integration of national minority.

Przedmiotem artykułu jest wstępna refleksja nad materiałami zawartymi w wywiadach biograficznych przeprowadzonych z Tatarami Krymskimi, którzy po rozpadzie Związku Radzieckiego zaczęli na początku lat 90. masowo wracać i osiedlać się w miejscowościach Półwyspu Krymskiego, tych, z których pochodzili sami lub ich przodkowie, albo zlokalizowanych blisko miejsc pochodzenia. Wywiady biograficzne w liczbie dwudziestu zostały przeprowadzone latem 2008 i 2009 roku z przedstawicielami trzech pokoleń z uwzględnieniem zróżnicowania takich cech jak wykształcenie, miejsce zamieszkania i płeć. Tropy pamięci są w artykule rozumiane jako powtarzające się elementy biograficznych narracji, która to powtarzalność sprawia, że stają się one cechą tożsamości nie tylko jednostek, ale zbiorowości, w tym przypadku narodowej. Kluczowy element artykułu stanowi część trzecia, w której eksplorowane są biografie badanych pod kątem relacji między pamięcią a tożsamością. Okazuje się, że we wszystkich trzech pokoleniach ramę narracji stanowi pamięć o traumie wysiedlenia i powrotu na Krym, przejawiająca się w biografii jako trajektoria. Poszczególne elementy tych narracji wpisują się w bardzo silne poczucie tożsamości zbiorowej, opartej na tradycyjnych wartościach oraz politycznej i religijnej integracji mniejszości.