Doświadczenie sztuki - empiria czy eksperyment?

Abstract

In contemporary aesthetics exists an belief, that the experience of art is the primary fact, which initiates and leads theoretical refl ection, as also is the state basis of creating, valuing and the opinion on art. Present text is the test of philosophical recognition of relationship between fi eld of products of new art as well as with context formative it experiences. Author motivates thesis, that radical changes in present art have their source in of meanings consisting on primary notion of experience changes. The present artistic practice goes away from aesthetical experience as empiria and the contemplation and used the notion of experience as experiment and investigation, which dismisses art from her proper functions and brings it rather to aggressive ideology of scientism. The recognition of this progressive change of meanings in founding the art notion of experience has the important consequences both for understanding of present art and for describing it theory. We współczesnej estetyce panuje na ogół zgodne przekonanie, że doświadczenie sztuki jest faktem pierwotnym, inicjującym i regulującym przebieg teoretycznej o niej refleksji, stanowi również podstawę jej tworzenia,wartościowania i oceny. Niniejszy tekst jest próbą filozoficznego rozpoznania związku między dziedziną wytworów nowej sztuki oraz kontekstem kształtujących je doświadczeń. Autor uzasadnia tezę, że radykalne zmiany w sztuce współczesnej mają swoje źródło w zmianach znaczeń składających się na pierwotne pojęcie doświadczenia. Współczesna praktyka artystyczna odchodzi od doświadczenia estetycznego jako kontemplacyjnie zorientowanej empirii na rzecz nowożytnej odmiany doświadczenia jako eksperymentu i badania, co oddala sztukę od jej właściwych funkcji i zbliża do agresywnej ideologii przedawnionego już dziś scjentyzmu. Rozpoznanie przemiany znaczeń w fundującym sztukę pojęciu doświadczenia posiada własne konsekwencje zarówno dla rozumienia współczesnej sztuki, jak i dla opisującej ją teorii.