Socjologia jednostek i teoria krytyczna - konferencja lizbońska o aktualnych debatach w socjologii teoretycznej

Abstract

This is an exercise in the fi eld of a sociology of sociology. It draws upon the debate on »sociological theory we need« at the beginning of the 21st century, which was held at the Lisbon 2009 Conference of the European Sociological Association (semi-plenary session). The invited speakers presented two cases of the »theory we need«: »sociology of individuals« and »critical theory«. The author analyses theoretical discussions held at recent big (European and »global«) sociological congresses and comes to the conclusion that the Lisbon 2009 diagnosis of what is really important in sociological theorizing was wrong. Similarly, in Polish textbooks and readers in the fi eld of sociological theory, these two subdisciplines do not seem to be very signifi cant. The detailed discussion of the proposed in Lisbon »sociology of individuals« and »critical theory« follows. In concluding chapter of the article, the author analysis what and why is considered in recent Poland, at the beginning of the 21st century, a »sociology of individuals« and »critical sociology« of the post-communist transformation.

Tekst ten zaliczyć można do socjologii socjologii. Nawiązuje on ściśle do debaty na temat takiej teorii socjologicznej,która przydatna może być na początku XXI wieku, odbytej podczas lizbońskiej konferencji EuropejskiegoTowarzystwa Socjologicznego w roku 2009. Uznano tam w praktyce, przez zaproszenie odpowiednich referentów sesji półplenarnej, iż szczególnie przydatne dziś są »socjologia jednostek« oraz socjologiczna »teoria krytyczna«. Autor pokazuje, na przykładzie dorobku organizowanych w ostatnich kilku latach wielkich międzynarodowych (europejskich i światowych) konferencji socjologicznych, że te dwa typy socjologii nie cieszą się faktycznie wielkim uznaniem, a więc wskazana wyżej diagnoza o szczególnej ich przydatności nie wydaje się trafna. Podobnie w polskiej praktyce wydawniczej (w podręcznikach teorii i w zbiorach poświęconych teorii) ostatnich kilkudziesięciu lat trudno o argumenty przemawiające za wielką potrzebą tamtych konkretnych teorii. Następnie tekst przedstawia, na czym zdaniem uczestników wspomnianej sesji półplenarnej polegają dzisiaj socjologia jednostek i teoria krytyczna. W końcu autor analizuje, jak w ostatnich latach przedstawia się w Polsce konkretne zainteresowanie socjologią jednostek i socjologią krytyczną.