Mniejszości narodowe i etniczne RP w perspektywie społeczeństwa pluralistycznego

Abstract

The author tries to answer to the question, in which theoretical perspective should research in Poland be conducted, connected with the transformations of national and ethnic minorities under democratic conditions. For this purpose, the author introduces two new concepts: a culturally diverse society, and a pluralistic society and proposes to study the transformation of national minorities in terms of creating a pluralistic society in Poland, as, among others: inclusion and openness to other members, in multi-ethnic, multilingual and multifaith perspectives. According to the author, further qualitative transformation of national and ethnic minorities in Poland to the primary extent will depend on the transition of state policies and attitudes of the dominant majority to the national minority, on the transformations of the currently existing type of state and society. Moreover, the transformation of national and ethnic minorities in Poland are and will be conditioned not only by internal factors, but also by the state of relations with neighboring countries, therefore it is necessary to treat individual national minorities in the context of at least a national majority in the country of residence and national majority of the home state.

W artykule autor próbuje odpowiedzieć na pytanie, w jakiej perspektywie teoretycznej należałoby prowadzić badania w Polsce nad przeobrażeniami mniejszości narodowych i etnicznych w warunkach demokratycznych. W tym celu wprowadza dwa nowe pojęcia: społeczeństwo zróżnicowane kulturowo i społeczeństwo pluralistyczne oraz proponuje, aby badać przemiany mniejszości narodowych w warunkach tworzenia się w Polsce społeczeństwa pluralistycznego, między innymi jako: inkluzyjnego, otwartego na innych członków, w perspektywie wieloetnicznego, wielojęzycznego i wieloreligijnego. Zdaniem autora dalsze jakościowe przemiany mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce zależeć będą głównie od przemian polityki państwa i postaw dominującej większości względem mniejszości narodowych, od przeobrażeń obecnie istniejącego typu państwa i społeczeństwa. Nadto przeobrażenia mniejszości narodowych i etnicznych w RP warunkowane są i będą nie tylko czynnikami wewnętrznymi, ale także stanem stosunków z krajami sąsiednimi, przeto konieczne staje się rozpatrywanie poszczególnych mniejszości narodowych w kontekście przynajmniej większości narodowej w państwie zamieszkania oraz większości narodowej w państwie macierzystym.