Szwedzka powieść kryminalna jako literatura społecznie zaangażowana

Abstract

Swedish crime novel has been transforming for many years to become more socially involved. The ambition of many writers is not only to entertain the readers but also to participating in the social debate, criticizing the political and economical system, focusing on important issues such as violence against women, exploitation of working class by the privileged ruling class, the problems of a modern family and the situation of immigrants Since the moment when in the mid 60’s two journalists Maj Sjöwall and Per Wahlöö decided to use popular literature to spread social matters many other Swedish writers have decided to follow their way. Some of them are journalists – like Liza Marklund, Börge Hellström and Anders Roslund or Stieg Larsson. Their novels as well as the ones written by Henning Mannkel on Kurt Wallander have become crucial evidence of changes of Swedish society in the past twenty years. Modern Swedish crime fiction illustrates the population in the model fashion that is the reason why it can become one of the interests of the sociology of literature. Szwedzka odmiana powieSci kryminalnej od lat ewoluuje w kierunku powieści społecznie zaangażowanej. Ambicją pisarzy staje się nie tylko rozrywka czytelnika, lecz także głos w debacie społecznej, krytyka systemu polityczno-ekonomicznego, zwrócenie uwagi na istotne kwestie, takie jak przemoc wobec kobiet, wyzysk społeczeństwa przez uprzywilejowaną klasę rządzącą, problemy we współczesnej rodzinie, sytuacja imigrantów. Od czasu, gdy w połowie lat 60. para dziennikarzy, Maj Sjöwall i Per Wahlöö, postanowiła użyć literatury popularnej jako nośnika treści społecznie zaangażowanych, wielu autorów w Szwecji wpisało swoje powieści w ten nurt. Część z nich to także dziennikarze, tak jak Stieg Larsson, Liza Marklund czy też Börge Hellström i Anders Roslund. Ich powieści, a także cykl o komisarzu Wallanderze autorstwa Henninga Mankella, stają się ważnym świadectwem zmian zachodzących w szwedzkim społeczeństwie na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat. Współczesna skandynawska powieść kryminalna odzwierciedla w modelowy sposób społeczeństwo, przez co może stać się jednym z przedmiotów zainteresowania socjologii literatury.